ఆరు వందల మంది రైతులకు కల్పతరువు ఆ ఎత్తిపోతల పథకం.. గతేడాది హఠాత్తుగా వచ్చిన వరదలకు మునిగిపోయింది. ట్రాన్స్ఫార్మర్లు ధ్వంసం కాగా, మోటర్లు మరమ్మతుకు గురయ్యాయి. దీంతో ప్రస్తుతం పనికి రాకుండా పోయింది. ఏడాదిగా అధికారులు ఇటు వైపు రాక, మరమ్మతులు చేయక పడావుపడింది. దీనిపై ఆధారపడి Aచేసే అన్నదాతలు రెండు పంటలు కోల్పోయారు. ఈ వానకాలం సీజన్లోనైనా నీళ్లు ఎత్తిపోసుడుంటదా? అని ఆశగా ఎదురుచూస్తున్నారు. ఇది జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లాలోని మోరంచ ఎత్తిపోతల పథకం (లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్) ప్రాజెక్ట్ పరిధిలోని రైతుల దుస్థితి. గత జూలైలో మోరంచ వాగు ఉప్పొంగడంతో మోరంచపల్లి గ్రామం నీట మునిగి ప్రాణ, ఆస్తి నష్టం వాటిల్లిన విషయం తెలిసిందే. ఇదే వాగుపై ఏర్పాటు చేసిన ఎత్తిపోతల ప్రాజెక్ట్ సైతం వరద బారిన పడింది. ఇక్కడికి వెళ్లే దారి పూర్తిగా పాడైపోయింది. ఏడాదిగా మరమ్మతుల కోసం ఎదురుచూస్తున్న రైతులు అటువైపు కన్నెత్తి చూడని అధికారులపై మండిపడుతున్నారు. తమకు ఈ సారి కూడా నీళ్లు అందించకపోతే ఆత్మహత్యలే శరణ్యమని స్పష్టం చేస్తున్నారు.
భూపాలపల్లి మండలంలోని మోరంచవాగుపై 1970లో ఎత్తిపోతల పథకం (లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్) ప్రాజెక్ట్ను నిర్మించారు. అప్పుడు 1,260 ఎకరాల ఆయకట్టు నిర్ధారించగా, ప్రస్తుతం వానకాలంలో 400 ఎకరాలు, యాసంగిలో 150 ఎకరాలు సాగవుతున్నది. కేవలం ఈ లిఫ్ట్పైనే ఆధారపడి 600 మందికి పైగా రైతులు తమ పంట పొలాలను సాగుచేసుకుంటున్నారు. గతేడాది రెండు సీజన్లలో పంట సాగుచేయకపోవడంతో పొలాలు బీడుగా మారగా, రూ. 30 కోట్ల మేర పంట నష్టపోయారు. ఇప్పటికే ఆర్థికంగా ఇబ్బందులు పడుతుండగా, ఈ సీజన్లో కూడా నీరందకపోతే ఎలా బతికేదని ఆవేదన చెందుతున్నారు. బీఆర్ఎస్ ప్రభుత్వ హయాంలో ఏనాడు ఈ లిఫ్ట్కు ఇబ్బందులు ఎదురుకాలేదని, రెండు పంటలు సాగుచేసుకున్నామని రైతులు చెబుతున్నారు.
గతేడాది మోరంచవాగు ఉప్పొంగడంతో భూపాలపల్లి మండలంలోని మోరంచపల్లి గ్రామం నీటమునిగిన విషయం తెలిసిందే. ఈ క్రమంలో మోరంచ ఎత్తిపోతల ప్రాజెక్టు సైతం నీట మునిగి కాలువలో ఉన్న బావి కోతకు గురైంది. మోటర్లు కూడా నీట మునగగా, ట్రాన్స్ఫార్మర్లు, స్టార్టర్ బాక్సులు కొట్టుకుపోయాయి. ఎత్తిపోతల ప్రాజెక్టుకు వెళ్లే దారి పూర్తిగా ధ్వంసమైంది. కాగా, ఈ రోడ్డు నిర్మాణం పూర్తిచేసి మెటీరియల్ తరలించి లిఫ్ట్కు మరమ్మతులు చేయాల్సి ఉంది. ఇప్పటి వరకు లిఫ్ట్ షట్టర్ కూడా ఓపెన్ చేయని అధికారులు మరమ్మతులు ఎప్పుడు చేస్తారు? పంటలకు ఎప్పుడు నీళ్లిస్తారు? అని రైతులు ప్రశ్నిస్తున్నారు. ఈ వానకాలంలో సైతం తాము పస్తులుండాల్సిందేనా? అంటూ మండిపడుతున్నారు.
మోరంచ ఎత్తిపోతల పథకం మరమ్మతుకు రూ.15 లక్షలతో ప్రతిపాదనలు పంపించాం. వారంలో నిధులు మంజూరవుతాయి. వెంటనే పనులు ప్రారంభిస్తాం. కొంచెం అటూ ఇటైనా వానకాలంకు రైతులకు నీరందిస్తాం. మోటర్లు బాగానే ఉన్నాయి. వాటికి మరమ్మతులు చేయాలి. లిఫ్ట్కు వెళ్లే దారి పూర్తిగా ధ్వంసమైంది. రోడ్డు పనులు వేరే శాఖల అధికారులు చూసుకుంటారు.
వరదలతో మోరంచపల్లి గ్రామం నీటి మునిగి ఎత్తిపోతల ప్రాజెక్టు దెబ్బతిన్నది. వరదలు తగ్గుముఖం పట్టాక విషయాన్ని గత ఎమ్మెల్యే గండ్ర వెంకటరమణారెడ్డి దృష్టికి తీసుకెళ్లాం. ఆయన అధికారులను పిలిపించి రూ. 34 లక్షలతో ప్రాజెక్టు మరమ్మతుకు ప్రతిపాదనలు తయారు చేయించారు. అనంతరం ఎన్నికల హడావిడితో పనులకు బ్రేక్ పడింది. అప్పటి నుంచి ఇప్పటి వరకు ప్రాజెక్టు వైపు అధికారులు కన్నెత్తి చూడలేదు. రెండు సీజన్లలో రైతులు కోట్ల విలువైన పంట నష్టపోయారు. డీఎంఎఫ్టీ నిధుల నుంచి ఇప్పటికే మరమ్మతులు చేపట్టినా బాగుండేది.
ఇప్పటికే రెండు పంటలు కోల్పోయాం. గత వానకాలం, యాసంగిలో నీళ్లు లేక పంటలు వేసుకోలేదు. గతేడాది జూలైలో వచ్చిన వరదలకు ఎత్తిపోతల పథకం మోటర్లు నీట మునిగాయి. ప్రాజెక్టుకు వెళ్లే రోడ్డు సైతం కొట్టుకుపోయింది. ఇప్పటి వరకు అధికారులు ఎలాంటి పనులు చేపట్టలేదు. రైతులు నారు అలికే పనిలో ఉన్నారు. లిఫ్ట్ రిపేర్ చేయకపోతే నారు అలకడం ఆపేయాలని రైతులు నిర్ణయించుకున్నారు. ఈ సీజన్ సైతం వదిలేస్తే 600 రైతు కుటుంబాలు వలస వెళ్లాల్సిందే.