హైదరాబాద్, జూలై 18 (నమస్తే తెలంగాణ): జాతీయ రహదారుల భూసేకరణలో మరో పీటము డి పడింది. నష్టపరిహారం విషయంలో రైతులు వెన క్కు తగ్గకపోవడంతో రహదారి ప్రాజెక్టులు ముం దుకు సాగే అవకాశం కనిపించడంలేదు.రాష్ట్ర ప్రభు త్వం భూముల ధరలు పెంచినా భూసేకరణకు నోటిఫికేషన్ ఇచ్చేనాటికి ఉన్న ధరల ప్రకారమే నష్టపరిహారం చెల్లించాలని జాతీయ రహదారుల ప్రాధికార సంస్థ (ఎన్హెచ్ఏఐ) నిబంధనలు స్పష్టం చేస్తున్నా యి. మానవీయ కోణంలో ఆలోచించాలని సీఎం రేవంత్రెడ్డి ఎన్హెచ్ఏఐ అధికారులకు సూచించినప్పటికీ నిబంధనలను మార్చితే తప్ప తాము చేసేదేమీ లేదని వారు అంటున్నారు.
ఎన్హెచ్ఏఐ రాష్ట్రంలో చేపడుతున్న ప్రాజెక్టుల్లో నాగపూర్-మంచిర్యాల-విజయవాడ రహదారి, ప్రాంతీయ రింగు రోడ్డు (ట్రిపుల్ ఆర్) ప్రధానమైనవి. మంచిర్యాల-విజయవాడ రహదారిని గ్రీన్ఫీల్ట్ హైవేగా నిర్మిస్తుండటంతో ఇది పూర్తిగా వ్యవసాయ పొలాలనుంచే సాగుతున్నది. వీటికోసం మొత్తం 10,000 హెక్టార్ల పైచిలుకు భూములు సేకరించాల్సి ఉండగా, ఇప్పటివరకు సేకరించింది కేవలం 3000 హెక్టార్లు మాత్రమే. ట్రిపుల్ ఆర్ ఉత్తర భాగం పనులకు భూసేకరణ ప్రక్రియ చివరిదశకు చేరుకున్నది.
దక్షిణ భాగం ట్రిపుల్ ఆర్ పనులకు అలైన్మెంటు ఖరారైతే నోటిఫికేషన్ జారీచేసి భూసేకరణ చేపట్టా ల్సి ఉంటుంది. రాష్ట్రంలో భూముల ధరలు ఆకాశా న్ని అంటుతుండగా, నష్టపరిహారం మాత్రం అరకొరగా (రిజిస్ట్రేషన్ ధరపై మూడు రెట్లు) చెల్లిస్తున్నారు. మెదక్ జిల్లాల్లో భూముల ధర బహిరంగ మార్కెట్లో ఎకరానికి కనీసం రూ.50 లక్షల వరకు ఉన్నప్పటికీ, రిజిస్ట్రేషన్ ధర మాత్రం సుమారు రూ. 2లక్షలుగా ఉంది. అక్కడ భూములు కోల్పోతున్న రైతులకు ఎకరాకు రూ.6లక్షల చొప్పున నష్టపరిహారం చెల్లిస్తున్నారు.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఒకవేళ భూముల ధరలు పెంచి నా రూ.2 లక్షలను రూ.4లక్షల వరకు పెంచే అవకా శం ఉంటుంది తప్ప రూ.2 లక్షలను ఒకేసారి రూ. 15-20 లక్షలకు పెంచే ఆస్కారం లేదని అధికారు లు చెప్తున్నారు. బహిరంగ మార్కెట్లో ఉన్న ధర ప్రకారం నష్టపరిహారం చెల్లిస్తేనే భూములు వదులుకునేందుకు రైతులు ముందుకొచ్చే వీలుంది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం భూముల ధరలు పెంచినా ఆ మేరకు నష్ట పరిహారం చెల్లించేందుకు ఎన్హెచ్ఏఐ నిబంధనలు అనుమతించడంలేదు. ఒకసారి ఎన్హెచ్ఏఐ నిబంధనలను మార్చితే అది దేశవ్యాప్తంగా వర్తిస్తుందని, అందుకే ప్రస్తుతం కేంద్రం అంతటి సాహసం చేసే వీలులేదని వారు పేర్కొంటున్నారు.
ఎన్హెచ్ఏఐ చెల్లించే నష్టపరిహారం తీసుకునేందుకు రైతులు ఒప్పుకోకుంటే కలెక్టర్ అధ్యక్షతనగల ఆర్బిట్రేషన్లో ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. ఆర్బిట్రేషన్ ఇరుపక్షాలను కూర్చొబెట్టి ఓ ధరను నిర్ణయిస్తుంది. రెండు పక్షాల్లో ఏ ఒక్కరు ఒప్పుకోకున్నా భూసేకరణ ముందుకు సాగే వీలులేదు. లేనిపక్షంలో ఇరుపక్షాలు కోర్టును ఆశ్రయించే అవకాశం ఉంది. కోర్టుకు చేరితే ప్రాజెక్టులు ముందుకు సాగడం కఠినతరమే.