Harish Rao | హైదరాబాద్, జూలై21 (నమస్తే తెలంగాణ): మంత్రి ఉత్తమ్కుమార్రెడ్డి కొంచెం సోయితెచ్చుకుని మాట్లాడాలని, ప్రాజెక్టులపై ఢిల్లీలో మాట్లాడి తెలంగాణ పరువు తీయవద్దని మాజీమంత్రి, సిద్దిపేట ఎమ్మెల్యే హరీశ్రావు హితవు పలికారు. రాజకీయ విమర్శలు కట్టిపెట్టి కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టును పునర్ వినియోగంలోకి తీసుకురావడంపై శ్రద్ధ పెట్టాలని సూచించారు. కరెంటు ఖర్చులపై మంత్రి వ్యాఖ్యలు ఆయన అవగాహన రాహిత్యానికి నిదర్శనమని మండిపడ్డారు. కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి జాతీయ డ్యాం సేఫ్టీ అథారిటీ (ఎన్డీఎస్ఏ) సమావేశం ముగిసిన అనంతరం ఢిల్లీలో నిర్వహించిన మీడియా సమావేశంలో మంత్రి ఉత్తమ్కుమార్రెడ్డి చేసిన వ్యాఖ్యలపై నిప్పులు చెరిగారు. కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టుపై అవాకులు చెవాకులు మాట్లాడి మంత్రి తన అవగాహన రాహిత్యాన్ని మరోమారు బయటపెట్టుకున్నారని విమర్శించారు.
మంత్రి వ్యాఖ్యలకు ఘాటుగా బదులిస్తూ ఆదివారం ఒక ప్రకటన విడుదల చేశారు. ఒకవైపు మేడిగడ్డ పునాదిని బలపరిచేందుకు అన్ని చర్యలు తీసుకున్నామని అంటూనే, మరోవైపు మేడిగడ్డ వద్ద మట్టి పరీక్షలు సాధ్యపడలేదని పొంతనలేని మాటలు చెప్తున్నారని ధ్వజమెత్తారు. వరదలు రాకముందే, జూలై మొదటి వారం లోపే పలు సాంకేతిక పరీక్షలు నిర్వహించాలని మే 5న ఇచ్చిన నివేదికలోనే ఎన్డీఎస్ఏ స్పష్టంగా తెలియజేసిందని గుర్తుచేశారు. జూన్ రెండో వారంలో కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థలు సీడబ్ల్యూపీఆర్ఎస్, సీఎస్ఎంఆర్ఎస్లతో సాంకేతిక పరీక్షలు చేయించాలని తెలంగాణ ప్రభుత్వం నిర్ణయించిందని, అయితే పరీక్షలకు ఉపక్రమించే సమయానికి వరదలు రావడంతో టెస్ట్లు ఆపివేసినట్టు మంత్రి పేరొంటున్నారని, ఆ వైఫల్యానికి ప్రధానంగా ఎన్డీఎస్ఏ, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం బాధ్యత వహించాలని డిమాండ్ చేశారు.
బరాజ్ కుంగుబాటుకు గురికాగానే ఎన్డీఎస్ఏ 2023 అక్టోబర్ చివరలో హడావుడిగా ఎలాంటి పరిశీలనలు జరపకుండానే, భూభౌతిక పరీక్షల ఫలితాలు లేకుండానే, తెలంగాణ ఇంజినీర్లతో చర్చకుండానే అనేక లోపాలున్నాయని ఊహాతీత నివేదిక ఇచ్చిందని హరీశ్రావు మండిపడ్డారు. రెండుసార్లు పర్యటించిన ఎన్డీఎస్ఏ బరాజ్ పునరుద్ధరణకు ఏవైనా సూచనలు చేస్తుందని ఇంజినీర్లు ఆశించినా నిరాశే ఎదురైందని అన్నారు. ఎన్డీఎస్ఏ ఏర్పాటు అయిందే డ్యాంలు, బరాజ్ల సంరక్షణ కోసమని, ఆ సంస్థ మాత్రం అన్ని కేంద్ర సంస్థల మాదిరిగానే కేంద్ర ప్రభుత్వ పెద్దల ప్రయోజనాలను కాపాడే దిశగా పని చేస్తున్నదని, ప్రాథమిక నివేదిక ఆ తర్వాత ఆ సంస్థ నిర్లక్ష్య వైఖరే అందుకు నిదర్శమని ఆరోపించారు. గత ప్రభుత్వంపైనా, తెలంగాణ ఇంజినీర్లపైనా బురద జల్లే ప్రయత్నమే తప్ప బరాజ్ పునరుద్ధరణకు నిర్మాణాత్మక సూచనలు చేయడంలో ఎన్డీఎస్ఏ విఫలమైందని ధ్వజమెత్తారు.
గోదావరికి వరదలు రాకముందే బరాజ్కు సరైన రక్షణ చర్యలు తీసుకోవాల్సిన ప్రభుత్వం ఎన్డీఎస్ఏ నివేదిక కోసం ఎదురుచూస్తూ 4 నెలల విలువైన కాలాన్ని వ్యర్థం చేసిందని, ఇప్పుడేమో వరదల కారణంగా పరీక్షలు ఆపివేశామని చెప్పడం ప్రభుత్వం బాధ్యతా రాహిత్యం కాదా? అని హరీశ్రావు ప్రశ్నించారు. ఈ వరదల్లో బరాజ్కు ఏదైనా ప్రమాదం వాటిల్లితే ఆ బాధ్యత ప్రభుత్వానిదేనని మండిపడ్డారు. వానాకాలం ముగిసేనాటికైనా ఎన్డీఎస్ఏ నుంచి శాశ్వత రక్షణ చర్యలకు సంబంధించిన నివేదికను తెప్పించుకోవడంపై ప్రభుత్వం శ్రద్ధ వహించాలని సూచించారు.
గ్రావిటీ ద్వారా నీటిని తరలించేలా ప్రణాళికలు తయారుచేస్తున్నామని ఉత్తమ్ ప్రకటించడం ఆయన అవగాహన రాహిత్యాన్ని సూచిస్తున్నదని హరీశ్రావు ఎద్దేవా చేశారు. తుమ్మిడిహట్టి వద్ద బరాజ్ కట్టినా లిఫ్ట్ లేకుండా ఎల్లంపల్లికి గ్రావిటీ ద్వారా నీళ్లు రాబోవనే విషయం మంత్రికి తెలిసి ఉండకపోవచ్చని, ప్రాజెక్టు ఇంజనీర్లను అడిగితే అక్కడ కూడా 40 మీటర్ల లిఫ్ట్ అవసరమని చెప్తారని చురకలంటించారు. తుమ్మిడిహట్టి వద్ద బరాజ్ నిర్మాణం చేయగలిగే పరిస్థితి ఉంటే, రీ ఇంజినీరింగ్ చేసే అవసరమే లేకుండా పోయేదని గుర్తుచేశారు. అకడ పరిషరించలేని సమస్యలున్న కారణంగానే తమ ప్రభుత్వ హయాంలోనూ 148 మీటర్ల వద్ద ఒప్పందం ఉన్నప్పటికీ బరాజ్ను నిర్మించలేకపోయామని, దానికి ప్రత్యామ్నాయంగా వార్ధా నదిపై బరాజ్ను ప్రతిపాదించామని వివరించారు.
తుమ్మిడిహట్టి వద్ద బరాజ్ నిర్మించి తద్వారా ఆదిలాబాద్ జిల్లాలో 2 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరివ్వాలని, మిగతా జిల్లాల అవసరాలకు కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టును రూపకల్పన చేశామని, అయితే అనేక సాంకేతిక, పర్యావరణ సమస్యల కారణంగా తుమ్మిడిహట్టి వద్ద బ్యారేజీ సాధ్యం కాని నేపథ్యంలో వార్ధా నదిపై తుమ్మిడిహట్టికి సుమారు 2 కిలోమీటర్ల ఎగువన వీర్దండి గ్రామం వద్ద బరాజ్ నిర్మాణాన్ని ప్రతిపాదించామని తెలిపారు. ప్రభుత్వానికి ఆదిలాబాద్ జిల్లాకు సాగునీరు అందించాలన్న చిత్తశుద్ది ఉంటే వార్ధా ప్రాజెక్టును వెంటనే చేపట్టి పూర్తి చేయాలని డిమాండ్ చేశారు.
తమ ప్రభుత్వం అధికారం కోల్పోయే నాటికి కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు మీద పెట్టిన వ్యయం సుమారు రూ. 94 వేల కోట్లు మాత్రమేనని, కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వమే అసెంబ్లీలో ఈ విషయాన్ని ప్రకటించిందని, మరి లక్ష కోట్ల ప్రజాధనం అని ఉత్తమ్ ఆరోపించడంలో నైతికత ఎక్కడ ఉన్నదని మండిపడ్డారు. మేడిగడ్డ నుంచి 162.36టీఎంసీలను ఎత్తిపోశామని, చెరువులు, చెక్డ్యాంలు, శ్రీరాంసాగర్, నిజాంసాగర్ ప్రాజెక్టుల కింద 17 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టును స్థిరీకరించామని, కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు కింద 98 వేల కొత్త ఆయకట్టుకు సాగు నీరందించామని హరీశ్రావు గుర్తుచేశారు. కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు పూర్తయి అన్ని పంపులు పనిచేస్తే ఏడాదికి కరెంట్ చార్జీలే రూ. 10 వేల కోట్లు అవుతాయని, వడ్డీకి రూ. 15 వేల కోట్లు, విద్యుత్తు చార్జీలకు రూ. 10 వేల కోట్లు ఖర్చు కానుందని ఉత్తమ్ అవగాహన రాహిత్యంతో ఆరోపణలు చేస్తున్నారని ధ్వజమెత్తారు. ఎత్తిపోతల పథకాలకు కరెంటు ఖర్చు తప్పనిసరని పేర్కొన్నారు. ఎత్తిపోతలు నిర్మించకపోతే తెలంగాణ కరువు ప్రాంతంగా, వలసల ప్రాంతంగా, రైతుల ఆత్మ హత్యలకు నిలయంగా మారిపోతుందని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.
మేడిగడ్డ బరాజ్ కుంగుబాటు దురదృష్టకరమని, ప్రభుత్వం గానీ, ఇంజినీర్లు గానీ ఎవరూ అలాంటి ఘటన జరగాలని కోరుకోబోరని హరీశ్రావు తెలిపారు. అయితే అన్నారం, సుందిళ్ల బ్యారేజీల్లో ఏ లీకేజీలు లేవని పత్రికల్లో, మీడియాలో ప్రచారమైనట్టు అవి బుంగలు కావని, చిన్నపాటి నీటి లీకేజీలేనని తెలిపారు. ఇసుక పునాదిలో అటువంటి లీకేజీలు సహజమేనని తెలిపారు. 2022లో సంభవించిన వరద గోదావరి చరిత్రలోనే అతి పెద్దదని, మేడిగడ్డ బరాజ్ వద్ద 28 లక్షల క్యూసెకులకు పైబడి ప్రవాహం నమోదైందని గుర్తు చేశారు. బ్యారేజీ దిగువన సిమెంట్ బ్లాకులు అకడకడ లేచిపోయి ఉన్నందున చిన్నలీకేజీలు బుంగలుగా మారి రాఫ్ట్ కింద సొరంగం ఏర్పడేందుకు దోహదం చేసిందని పేర్కొన్నారు.
బ్లాక్ 7లో రాఫ్ట్ కింద ఏర్పడిన ఆ సొరంగం 2023లో సంభవించిన భారీ వరదల అనంతరం అక్టోబర్ చివరి వారంలో మూడు పిల్లర్ల కుంగుబాటుకు కారణమైందని తెలుస్తూనే ఉన్నదని వివరించారు. అది దురదృష్టకరమేనని, భూభౌతిక పరీక్షల ద్వారా నిర్ధారణ కాకుండానే అనేక లోపాలు ఉన్నాయని ఆపాదించడం ఎన్డీఎస్ఏకు, మంత్రి ఉత్తమ్కు సమంజసం కాదని, రాజకీయాలు పకనబెట్టి బరాజ్ను పునరుద్ధరించి మళ్లీ వినియోగంలోకి తీసుకురావాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వానిదేనని వివరించారు. ఉత్తమ్ ఆ దిశగా శ్రద్ధ పెడితే రైతాంగానికి, రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థకు మంచి జరుగుతుందని, కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వానికే పేరు వస్తుందని హరీశ్రావు పేర్కొన్నారు.
తుమ్మిడిహట్టి వద్ద కొత్త ప్రాజెక్టు కడతామని మంత్రి ఉత్తమ్కుమార్ ప్రకటించడం సంతోషకరమని, తమ ప్రభుత్వం గతంలోనే 148 మీటర్ల ఎత్తు వద్ద బరాజ్ నిర్మాణానికి మహారా్రష్ట్రను ఒప్పించి, చారిత్రాత్మక ఒప్పందం చేసిందని గుర్తుచేశారు. అయితే తుమ్మిడిహట్టి వద్ద బరాజ్ను ఏ ఎత్తు వద్ద కడతారు? ఒప్పందం ప్రకారం 148 మీటర్ల వద్దనా? 152 మీటర్ల వద్దనా? అనేది మంత్రి ఉత్తమ్ స్పష్టం చేయాలని డిమాండ్ చేశారు. 2013లో మహారాష్ట్ర అప్పటి కాంగ్రెస్ సీఎం పృథ్వీరాజ్ చవాన్ రాసిన లేఖలోని అంశాలు మంత్రి ఉత్తమ్ మరోమారు చదువుకోవాలని, ఆ సూచనలను దృష్టిలో ఉంచుకొని తుమ్మిడిహట్టి బరాజ్పై నిర్ణయం తీసుకోవాలని సూచించారు.