Ramaayanam | రమాయణం నానమ్మకు అన్ని విషయాల్లోనూ జాడ్యం ఎక్కువ. మిగతా వారికంటే దాదాపు రెండు మూడు గంటలు ఆలస్యంగా.. చాలా నెమ్మదిగా సాగుతుండేది తన దినచర్య. ఉదాహరణకు స్నానం చేస్తే గంట సేపు! అన్నం తినడానికి గంట.. ఇలా అన్నమాట! ప్రతి క్షణాన్నీ, ప్రతి పనినీ ఆస్వాదించడం ఆమె నుంచే నేర్చుకున్నాను.
నానమ్మతోబాటు భోజనానికి కూర్చున్న అమ్మ.. పది నిమిషాల్లో తినేసి, చేయి ఎండిపోతున్నా లేచేది కాదు. అప్పట్లో అందరి భోజనాలు అయ్యేదాకా పక్కవాళ్లు కూడా అలాగే కూర్చోవాలి. కంచం ఎత్తినా, చెయ్యి కడిగినా.. మరీ ముఖ్యంగా కోడళ్లు చేస్తే చాలా తప్పన్నమాట. చాన్నాళ్లకు అమ్మతో.. “నువ్వు లే! చెయ్యి కడుక్కో!” అనేది నానమ్మ. కాలం మారడం అంటే అదే! నానమ్మకు ఎన్నో పాటలు వచ్చేవి. అమ్మా – నానమ్మ కలిసి కందులు, పెసలు, బియ్యపు రవ్వ, గోధుమరవ్వ లాంటివి విసుర్రాయి మీద విసురేవారు. ఆ సమయంలో నానమ్మ పాటలు పాడేది. ‘పది పుట్లు పండంగ పక్కల్లా చెమట – పట్టిరి రామచంద్రయ్యకు పగిడి సురిటీలు; వేయిపుట్లు పండంగ వెన్నుల్లో చెమట – పట్టిరి చంద్రయ్యకు వెండి సురిటీలు’; ‘చరువారే చరువారే జాజు చట్టల్లు – సమర్తరాలు సంధ్యమ్మ సమర్త మా ఇంట్ల’; ‘కంకణాల వారు కడియాలవారు – కలరమ్మ మా ఇంట్ల అక్కచెల్లెండ్లు’; ‘గోధుమలు ఇసిరేటి కొమ్మరో కొమ్మ – కోరవే మా ఇంటి కోడలిగ రాను – మీ ఇంటి కోడలిగ ఏమేమి కలవు? పూయ పసుపులు కలవు – పుణ్యంబు కలదు.. వెయ్య సొమ్ములు కలవు వేడుకలు కలవు’; ‘మందసిరి మట్టెల్ల మగువ సంధ్యమ్మ – మము విడిచి ఉన్నదీ మగువ అత్తింట్ల’.. ఇలా ఏ పనిచేసినా నాన్న మీదా, అమ్మ మీదా, మా ఇద్దరి మీదా వచ్చేలా పాటలు పాడేది.
నానమ్మకు సినిమాలంటే చాలా ఇష్టం. అప్పటికి, మా ఊర్లో ఉన్న ఏకైక సినిమా థియేటర్ చాలా దూరంలో ఉండేది. నాన్నను బండి కట్టించమని చెప్పి, ఆ సవారీ కచ్చడంలో వెళ్లేవాళ్లం. ఆ తర్వాత రోజుల్లో ఎప్పుడైనా కచ్చడం అందుబాటులో లేకపోతే నానమ్మ నడిచైనా సరే వెళ్దామంటూ మా వెంట వచ్చేది. రెండు మైళ్ల దూరంలో ఉన్న థియేటర్కు వెళ్లి సినిమా చూసేవాళ్లం. అక్కడ మాట్నీ తరువాత ఫస్ట్ షో – సెకండ్ షో కాకుండా.. ఒకటే షో రాత్రి 8:30కి ఉండేది. అయితే, ఆ షోకి మేము రాత్రి భోజనం చేసి వెళ్లేవాళ్లం. అన్నం తిని వెళ్తే.. నడిచేటప్పుడు ఆయాసం వస్తుందని నానమ్మ అన్నం తినకుండానే, చీర చింగులు తట్టుకోకుండా ఓ చేత్తో పట్టుకుని వేగంగా మాతోపాటు నడిచేందుకు ప్రయత్నించేది పాపం!
టీవీలు వచ్చిన కొత్తల్లో నాన్న ఆర్థిక ఇబ్బందుల వల్ల టీవీ కొనలేకపోతే.. నానమ్మ తన దగ్గరున్న డబ్బుతో మొట్టమొదట సాలిడార్ టీవీ కొన్నది. దాని మీద ఆమె పేరు పెయింట్ చేయిస్తే ఎంతో సంతోషపడింది. ఆ టీవీలో శనివారం సాయంత్రం వచ్చే సినిమాలు తప్పకుండా చూసేది. అంతేకాదు, చిత్రలహరిలో పాటలు చూస్తూ.. “ఇప్పుడు గ్యాన్సు (డాన్స్ అన్నమాట) చేస్తున్నది ఎవరే? వీళ్ల పేర్లేంది?!” అని మమ్మల్ని అడిగేది. సినిమా చూస్తుంటే మధ్యమధ్యలో మమ్మల్ని కథ అడుగుతూ ఉండేది. అయితే, థియేటర్లో మాత్రం నిశ్శబ్దంగా చూసేది. నానమ్మకు తెలుపు – నలుపు అంటే విపరీతమైన ఇష్టం. ఎప్పుడూ ఓ తెల్ల రవిక, ఓ నల్ల రవిక తప్పకుండా ఉండేవి. మేం బజారుకు వెళ్లినప్పుడల్లా తెలుపు, నలుపు రవిక బట్టలు.. ముఖ్యంగా చికన్కారీ వర్క్ చేసినవి తెచ్చిపెట్టమని అడుగుతూ ఉండేది. చీరలకు తప్పకుండా మ్యాచింగ్ బ్లౌజ్ వేసుకునేది. తన జాకెట్లు ఎవరు కుట్టినా మెచ్చేది కాదు. ఏదో ఒక వంక పెట్టేది. చాలా పర్ఫెక్ట్గా ఉంటేనే ఆమెకు ఇష్టం. ఎంత మంచి టైలర్ కుట్టినా.. దాన్ని మళ్లీ విప్పి చిన్నపాటి రిపేర్ చేసుకునేది. ఎప్పుడూ ఒక సూది – దారం పెట్టుకొని ఏదో కుడుతూనే ఉండేది.
నానమ్మకు చిరుతిళ్లు చాలా ఇష్టం. అలాగే చాయ్ కూడా! చివరి రోజుల్లో మంచంలో ఉన్నప్పుడు కూడా.. అప్పుడప్పుడూ మిర్చిబజ్జీలు, గారెలు ఇష్టంగా తినేది. చిన్నచిన్న పనులే తప్ప.. నానమ్మకు పెద్ద వంటలు వచ్చేవి కావు. పైగా ఆమెకు ఫిట్స్ ఉండేది. కాబట్టి, మంట దగ్గరికి వెళ్తే, ఏదైనా ప్రమాదం జరిగితే ఇబ్బంది అని వాళ్ల అమ్మ వండనిచ్చేది కాదట. ఎప్పుడైనా అమ్మ ఊర్లో లేనప్పుడు నానమ్మ వంట చేస్తే.. మధ్యాహ్నం రెండు గంటలకు భోజనం వడ్డించేది. అంత స్లో అన్నమాట. కానీ, తను అట్లు బాగా పోసేది. ఉప్పు, జీలకర్ర, కరివేపాకు, బియ్యప్పిండితో పోసినా అందంగా వచ్చేవి, రుచిగానూ ఉండేవి. పెతరమాసకు పదిహేను రోజుల ముందు బొడ్డెమ్మల పున్నమికే పుట్టమన్ను తెప్పించి.. పీట మీద బొడ్డెమ్మను వేసేది. పుట్నాలో, పేలాలో, అటుకులో బెల్లంతో కలిపి ఇచ్చేది. ఇంట్లోనే మేం చుట్టూ తిరిగి ఆడుతుంటే.. ఆమె శ్రావ్యమైన గొంతుతో పాటలు పాడేది . ‘నిన్న మొన్నాడినా ఉయ్యాలో.. నిమ్మల్ల కిందా ఉయ్యాలో! మొన్న మొన్నాడినా ఉయ్యాలో.. పనసల్ల కింద ఉయ్యాలో! ఎర్ర గొల్లాపిల్ల ఉయ్యాలో పూలేర వచ్చే ఉయ్యాలో.. అంతలో కృష్ణమ్మ ఉయ్యాలో పై చెంగు పట్టే ఉయ్యాలో!’.. ఆమె ఫేవరేట్ సాంగ్. ఈ పైచెంగు పట్టడం అనే అడల్ట్ విషయాలు అప్పటికి తెలియక పోయినా.. ఆ కృష్ణుణ్ని ‘కృష్ణమ్మ’ అని జెండర్ మార్చి ఎందుకు చెపుతారో ఇప్పటికీ తెలిస్తే ఒట్టు!
దీపావళి టపాకాయలు అంటే నానమ్మకు చాలా ఇష్టం. మరీ చప్పుడు చేస్తూ పేలే బాంబులు కాకుండా.. చిచ్చుబుడ్లు, భూచక్రాలు, విష్ణుచక్రాలు, కాకర వత్తులు కొనుక్కోవడానికి మాకు డబ్బులిచ్చేది. మేము కాలుస్తూ ఉంటే సంతోషపడేది. ఆమెకు పుట్టింటి వారిచ్చిన ఆరెకరాల భూమి అమ్ముకోవడం వల్ల ఆమె దగ్గర సొంత డబ్బులు ఉండేవి. నా డిగ్రీ చదువు పూర్తవుతుండగానే ఇరవై ఒకటో ఏటనే.. మొదట గ్రామీణ బ్యాంకులో నాకు జాబ్ వచ్చింది. అయితే వాళ్లు కట్టమన్న వెయ్యి రూపాయలు కాషన్ డిపాజిట్ లేక నేను తటపటా యిస్తుంటే.. “నీకు గంత మంచి బ్యాంకు నవుకరీ ఒస్తె పైసల కొరకు ఉద్యోగంల చేరకుండ ఉంటవా! నేనిస్త పటు” అని వెయ్యి రూపాయలు నానమ్మే ఇచ్చింది. తరువాత తీర్చాననుకోండి! మా అసలు నానమ్మ ఉన్నా.. ఆమె చెల్లెలూ, మా నాన్నకు చిన్నమ్మ అయిన నానమ్మతోనే మా జ్ఞాపకాలన్నీ ముడిపడి ఉన్నాయి. ఏదైనా ఫంక్షన్కు వెళ్లినప్పుడు.. వయోధికులు కనిపిస్తే నాకు నాయనమ్మే గుర్తుకొస్తుంది.
– నెల్లుట్ల రమాదేవి రచయిత్రి