2019 చైత్ర మాసం. గుమ్మడవెల్లి, సూర్యాపేట జిల్లా, ఏగిలువారంగ… ఊరాకిలి నడుమ నిల్పిన బొడ్రాయికి ఆడోళ్లంతా జల బిందెలు గుమ్మరిస్తున్నరు. పక్కన హోమ గుండం ఎగసెగసి మండుతున్నది. బ్రాహ్మణులు ఆవు నెయ్యితో అగ్నిహోత్రం చేస్తున్నరు. హక్కుదారి పూజారులైన బైండ్లవాళ్లున్నరు కానీ, హంగామా అంతా అయ్యగార్లదే. డప్పుల దరువు.. కాళ్ల గజ్జెల నుడుగులతో ఊరు ఊరంతా జోరుమీదుంది. ఆలోచిస్తూ నడుస్తున్న..!
ఊరంచు చెలకల మీద చేతికొచ్చిన పజ్జొన్న కంకులు పైరగాలికి తెరలు తెరలుగా కదులాడుతున్నయి. చెలక మధ్య గుంపు చింతల కింద ఓ బక్క మనిషున్నడు. భుజం మీద ముతక గొంగడి.. గొల్లదుడ్డి కర్రను ఓ పక్క నేలకు పొడిచి, ఇంకో పక్క గదుమకు ఆనించి నిలబడ్డడు. గొర్లమందే లోకమున్న మనిషి. మంద పోకడను గమనిస్తున్నడు. పేరు అడిగితే..! వీరమల్లు అని చెప్పిండు. ఊరు ముచ్చటెల్లింది. ఊరు పొందిచ్చినోడు మొదలార. కడ్పులెంత ఇసం పెట్టుకొని బొడ్రాయి పాతిండో, నరుక్క సచ్చుడేగాని.. సేతికి అందొచ్చినోడు లేకపాయే. అనుభవం చెప్పిండు. ఇగురంగ జెప్పే అని మాట కలిపితే..! ఓ బుచికారి నవ్వు నవ్వి నడుము తడుముకున్నడు. తోలు సంచిల నుంచి మోదుగాకు తీసి సుట్ట జేసిండు. జకమొక కొట్టి సుట్ట ముట్టించిండు. ఓ దమ్ము గట్టిగ గుంజి పొగ వదిలి తుపుక్కున ఊంచిండు. ఇక మొదలు పెట్టిండు. కేసీఆరొచ్చినంక నీళ్లు మల్లినయ్. సెర్వులు నిండినయ్. ఎద్దెగుసం పాణం బట్టింది గాని. అప్పటి ఊరు.. ఇప్పుడు మీరు చూసినట్టు ఉన్న ఊరుగాదు. పొద్దస్తమానం నరుక్కునుడు, సంపేసుకునుడే ఉండే. తెల్లారితే ఎవనింట్లె పీన్గెల్తదో. పొద్గూకితే ఎవని పెండ్లం ముండబోత్తదో అని లటన బతుకు బతికేటోళ్లం. ఓ గెట్టు కాడొచ్చిన పంచాతీ గాదు, ఓ జుట్టు కాడి పంచాతీ గాదు. తెలుగుదేశపోన్ని కాంగ్రెసోడు సంప, వీడు వాన్ని సంపుడు గియే కొట్లాటలు.
బాయికాడికి పోదామన్నా.. ఇంట్లె పందామన్న భయమే. మూతి మీద మీసం పోసలు మొలిచిన పోరగాడు కనబడితే..! అటు ఆ సంఘపోడో…! ఇటు ఈ సంఘపోడో గుంజుకపోయిరి. మూతి మీద ఇంత పోసి.. కమ్మగ కూర పెడితే, మూడు నాలుగొద్దులకే పోరగాండ్లు తాగుడుకు మరిగిరి. మరువారం నుంచి ఎవడు పిలవకుండనే పోరలు జీతులిడ్వబట్టే. కూరపెట్టి, సారా పోసినోడే ఓ కత్తి సేతికిత్తే నరికొత్తుండే. ఇర్వై ముప్పై పీన్గెలు లేసుంటయ్. వాడకు, కాడుకు తొవ్వబడ్డది. ఊళ్లెకు పిల్లనియ్యాలంటే దడుసుకుందురు. బతకాలంటే ఇంత ఆదెర్వుండాలే. అంతో, ఇంతో భూమి సెల్కలున్నయ్ గాని ఏం ఫాయిదా. బరెంక బొక్కలేత్తానికి.. బోల గద్దలు ఆలటానికే బనికొచ్చేయి. ఊరు సుట్టు నాలుగు సెరువులున్నయి గాని నీళ్లెక్కడియి? పంటలు ఎక్కడియి? పోరగాడు బతకాలంటే ఇంకోన్ని సంపి ఈడు బతకాల్సి వచ్చింది.
కేసీఆర్ ఎక్కినంక సెరువులకు నీళ్లు మళ్లినయి. బోర్లిస్తే ఎలగటి పంటలకు ఇన్ని నీళ్లు దొరుకుతన్నయి. వానల మీద పునాస పండుతన్నది. ఊరుకు 600 గడపలున్నయి. అంచుకు పెద్ద సెరువు, అటుకెయ్యి మాలకుంట, ఇటుకెయ్యి నూనెకుంటలున్నయి. పెద్ద సెరువు కింద 250 ఎకరాల ఆయకట్టుంది. వంద మంది ఆయకట్టుదారులున్నరు. మిషన్ కాకతీయ పథకం కింద సెరువును బాగు జేయించిండ్రు. దానికి గోదారి కాల్వ (ఎస్సారెస్పీ) కలిపిండ్రు. పెద్ద సెరువు అలుగుళ్ల నుంచి కుంటలకు నీళ్లిచ్చిండ్రు. బావులకు నీళ్లు మళ్లినయి. జరంత ఎల్లుబాటు ఉన్నోడు అప్పోసప్పో చేసి బోర్లు ఏసుకున్నరు. ఆలుమగలు కష్టం జేసుకొని పంట తీస్తుండ్రు. రైతుబంధు అక్కరకొత్తన్నది. జాగ లేనోనికి కూలి దొరుకుతంది. ఎగుసం మీద నాలుగు రూపాయలు సేతుల కన్పడుతున్నయి. ఇంత ఉపాధి పని కూడా ఆసరా అయితంది. ముసలోళ్ల పింఛిని దానికో దీనికో అక్కరకొస్తున్నయి. జనం మంచిగనే బత్కుతున్నరు. వీరమల్లు చెప్తున్న కొద్ది ఆయన గుండెల్లో భారం దిగుతున్నట్టు తేలిక పడుతున్నడు.
నిజమే..! తుంగతుర్తి మండలం గుమ్మడవెల్లి ఊరు రాయలసీమను మించిన ఫ్యాక్షన్ పల్లె. 20కి పైగా హత్యలు జరిగినయి. అన్నీ రాజకీయ హత్యలే. ఆ ఊరి ప్రభావం చుట్టూత పల్లెల మీద పడ్డది. కుక్కడం, కొత్తగూడెం, సంగెం, అన్నారం, మద్దిరాల గ్రామాల్లో రాజకీయ హింస రేగింది. ప్రతి పల్లెలో నెత్తుటి ఏరులు పారినయి. స్వరాష్ట్రం ఫలించి, మిషన్ కాకతీయ రూపం పోసుకునే వరకు రాజకీయ కార్పణ్యాలతో తుంగతుర్తి పల్లెలు తల్లడిల్లేయి.
మైనర్ ఇరిగేషనే, మేజర్ ఇరిగేషన్ అని గట్టిగ నమ్మినోడు కేసీఆర్. కొలువు కూటాల మీదికొచ్చినంక చెరువుల పునరుద్ధరణకే తొలి ప్రాధాన్యం ఇచ్చిండు. మిషన్ కాకతీయ అని పేరు పెట్టి.. హరీశ్రావుకు బాధ్యత ఇచ్చిండు. రాష్ట్రంలో మొత్తం 46,531 చెరువులున్నట్టు గుర్తించారు. వాటిలో 12,000 గొలుసుకట్టు చెరువులు, 38,411 చెరువులు, మిగతావి చిన్న కుంటలని, వీటి కింద 24.50 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టు ఉందని నిర్ధారించారు. నాలుగు దశల్లో రూ.9,155 కోట్లతో 27,627 చెరువులను పునరుద్ధరించారు. వీటికి కాళేశ్వరం, ఎస్సారెస్పీ, ఎల్లంపల్లి, నిజాంసాగర్, సింగూరు, ఎగువ మానేరు, దిగువ మానేరు, కడెం, వరదకాలువ ప్రాజెక్టులను అనుసంధానం చేస్తే.. ఖమ్మం జిల్లాలోనూ సీతారామ, భక్తరామదాసు ఎత్తిపోతల, మహబూబ్నగర్ జిల్లాలో కల్వకుర్తి, నెట్టెంపాడు, కోయిల్సాగర్, భీమా, ఎలిమినేటి మాధవరెడ్డి పెండింగ్ ప్రాజెక్టుల కాల్వలను వాటి పరిధుల్లోని చెరువులకు కలిపితే.. చెరువు చుట్టూ జల పెరిగింది. జల ఇచ్చిన బలంతో 15.05 లక్షల ఎకరాల్లో పచ్చదనం విచ్చుకున్నది. వానపాములు కదలినయి.. చేపపిల్లలు ఈదినయి. పక్షుల జంటలు ఎగిరినయి. తాబేళ్లు భయం వీడి బండరాళ్ల సొరికల్లోంచి బయటకొచ్చి నీళ్లలో గంతులేసినయి. ముదిరాజులు వల విసిరి బుట్టలు నింపుకుంటున్నరు.. గట్టు మీది నుంచి పుల్లలు తెచ్చి పిట్ట తల్లి గూడు కట్టింది. గుడ్లు పొదిగింది.. కళ్లు తెరిచిన పిట్ట పిల్లలు చెరువు వైపే చూసి పసి రెక్కల్ని తపతపలాడించాయి. జీవావరణ పునఃసృష్టి జరిగింది.
మత్తడి దునికి బీడు భూముల్లకు పారి, రాజకీయ హింసతో చిందిన నెత్తురును కడిగింది. ఒక్క తుంగతుర్తి పల్లెల్లో రాజకీయ హత్యలే కాదు.. యావత్ తెలంగాణలో రైతు ఆత్మహత్యలు ఆగినయి. కక్షలు కార్పణ్యాలు చెరువుల్ల నిమజ్జనం చేసి రైతన్నలు హలాలు పట్టి పొలాలు దున్నిండ్రు. బుదర మడిల అమ్మలక్కలు పారాడి పారాడి నాట్లు వేసిండ్రు.. కలుపులు తీసిండ్రు.. కోతలు కోసిండ్రు. కుప్ప నూర్చితే..! భూమికే బరువయ్యేంత పంట పండింది. ఇది ఎంత వరకు అంటే..! 2022-23 నాటికి ఖరీఫ్, రబీ సీజన్ కలిపి ఏకంగా 1.22 కోట్ల ఎకరాలు సాగుకు అచ్చుగట్టి, 3 కోట్ల టన్నుల ధాన్యమిచ్చే ఆకుపచ్చ తెలంగాణకు హామీ ఇచ్చి కేసీఆర్ దిగిపోయారు.
కొత్త పాలకులు వనరులు పొతం జేసి అన్నదాతకు మరింత జవం ఇస్తారేమో అనుకుంటే.. ఉన్న జీవం తీస్తున్నరు. సాగు మీద కేసీఆర్ సంతకాన్ని చెరిపే కుట్రలకు పాచికలు విసురుతున్నరు. అటు గోదావరి మీది కాళేశ్వరం ఇటు కృష్ణా మీది కల్వకుర్తి ప్రాజెక్టులు పండబెట్టిండ్రు. పంట భూములు ఎండబెట్టిండ్రు. చెరువులు నెర్రెలు బట్టినయి. యాళ్ల తప్పిన కరెంటయ్యింది. ఐదు నెల్ల కాపురం పదేండ్ల ఎన్కకుపోయింది.
కేసీఆర్ రాజనీతిజ్ఞుడు. పాణం, పట్టం ఎప్పటికీ స్థిరం కాదని నమ్మిన స్థితప్రజ్ఞుడు. రాచరిక చరిత్ర, రాజకీయ చతురత తెలిసిన జ్ఞాని. అందుకే జరుగబోయే భవిష్యత్తు విధ్వంసాన్ని, విపత్తును ముందే పసిగట్టినట్టున్నడు. 2015 మార్చి 12న అప్పటి ఉమ్మడి నిజామాబాద్ జిల్లా సదాశివనగర్లోని పాత చెరువులో మిషన్ కాకతీయకు అంకురార్పణ చేసినప్పుడే కేసీఆర్ ఒక విన్నపం చేశారు. అప్పట్లో కాకతీయ రాజులు వేసిన ఓ శిలా శాసన సారాంశాన్ని తన తొలి ప్రసంగంలోనే ప్రస్తావించారు. ‘మా రాజ్యంపై దండెత్తి వచ్చే శత్రు రాజులారా! మమ్ముల్ని ఓడించి మా రాజ్యం గుంజుకున్నా సరే.. బురుజులు, కోటలు కూల్చినా సరే.. మనుషులను చంపినా సరే.. కానీ, మేము నిర్మించిన చెరువులను మాత్రం ధ్వంసం చేయకండి. అవి ప్రజలకు అన్నం పెట్టే జీవనాధారాలు’ అని కాకతీయులు రాసిపెట్టినట్టు చెప్పారు. ఆ శిలాక్షరాలు నేటి పాలకులకు కనువిప్పు కావాలని ఆశిద్దాం.
– వర్ధెల్లి వెంకటేశ్వర్లు