ఒక అంతర్రాష్ట్ర ప్రేరణ


Thu,August 8, 2019 12:04 AM

arun-dongre
మహారాష్ట్రలోని నాందేడ్ జిల్లా కలెక్టర్ అరుణ్ డోంగ్రే, నీటిపారుదల శాఖ ఇంజినీర్లు ఈ రచయితకు చెప్పి నదానిని బట్టి, వైన్‌గంగ-నల్‌గంగ భారీ నీటిపారుదల పథకం అనేక సంవత్సరాలుగా పెండింగ్‌లో ఉన్నది. ఎత్తిపోతలకు విద్యుత్ అవసరాలు, ఇతర ఖర్చులు ఎక్కువస్థాయిలో అవసరం కావటం ఇందుకు కారణం. అందువల్ల ప్రాజెక్టును ఆమోదించేందుకు ఫడ్నవీస్ ఇంతకాలం వెనుకాడుతూ వచ్చారు. అటువంటిది, అంతకుమించిన విద్యుత్ వినియోగం, ఖర్చుతో తెలంగాణ చేపట్టిన కాళేశ్వరాన్ని ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ ఆహ్వానంపై సం దర్శించిన ఆయన ఆలోచనలు ఆ వెంటనే మారిపోయాయి. తిరిగివెళ్లిన వెంటనే తమ పథకానికి తల ఊపారు. ఈ విషయం తెలియజేసిన అధికారుల ఆనందానికి అవధులు లేకుండా వుంది. మహారాష్ట్రలోని మిగులుజలాల నది అయిన వైన్‌గంగ నుంచి తరుగు నది అయిన నల్‌గంగకు 2,721 మిలియన్ మీటర్ క్యూబిక్కుల నీటిని తరలించాలన్నది పథకం. ఇందుకోసం నీటిని మూడు దశల్లో ఎత్తిపోయవలసి ఉంటుంది. అందుకు అవసరమైన విద్యుత్తు 224 మెగావా ట్లు. ప్రాజెక్టు మొత్తం వ్యయం 2007-08 నాటి ధరల ప్రాతిపదికన రూ.8,294 కోట్ల చిల్లర కాగా, అందులో విద్యుత్ భారం రూ.1033 కోట్ల చిల్లర. ఇందులో గోసీ ఖుర్ద్ పేరిట వైన్‌గంగ పథకం ఇప్పటికే నిర్మాణంలో ఉన్నది. ఇతరత్రా బహుళ ప్రయోజనాల కోసం ఉద్దేశించిన ఆ ప్రాజెక్టు నుంచి నీటిని ఎత్తిపోతల ద్వారా నల్‌గంగ నదికి కలిపి పశ్చిమ విదర్భకు సాగునీటిని అందించాలన్నది ఆలోచన. ఆ ప్రాంతపు నైసర్గిక స్వరూపం కారణంగా గ్రావిటీ పద్ధతిలో నీరు వెళ్లే అవకాశం లేదు గనుక ఎత్తిపోతలు తప్పనిసరి. ఎత్తిపోతలు మూడు దశలలో అవసరమవుతా యి. అందుకు 288 మెగావాట్లు, లేదా సంవత్సరానికి 556 మిలియన్ యూనిట్ల విద్యుత్తు అవసరమని అంచనా.

ఒకరి మంచిపని మరొకరికి ప్రేరణగా మారటం సహజం. ఆ మంచిపని కాళేశ్వరం ఎత్తిపోతల కావటం, అది మహారాష్ట్రలోని వైన్‌గంగ-నల్‌గంగ ఎత్తిపోతలకు ప్రేరణగా మారటం మాత్రం మనకు ప్రత్యేకంగా సంతోషాన్ని కలిగించే విషయం. కాళేశ్వరం కార్యక్రమంలో ముఖ్య అతిథిగా పాల్గొన్న మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్, ఆ ప్రేరణతో తమ రాష్టంలో చిరకాలంగా పెండింగ్‌లో గల వైన్‌గంగ-నల్‌గంగ ఎత్తిపోతలకు పచ్చజెండా ఊపారన్నది తాజా పరిణామం. దీనితో కరువు కాటకాలు, ఆత్మహత్యల విదర్భ ప్రాంతం పంటల మయం కానున్నది.


పైన పేర్కొన్న ఖర్చు అంచనాలు 2007-08 నాటి ధరల ప్రకారం వేసినవి అయినందున తాజా లెక్కల ప్రకారం ప్రాజెక్టు వ్యయం రూ.14,938 కోట్లుకాగా, విద్యుత్ వ్యయం రూ.1643 కోట్లు అయింది. అయినప్పటికీ ఇదంతా తెలిసికూడా మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి తన కాళేశ్వరం సందర్శన తర్వాత అన్ని సంకోచాలను పక్కనబెట్టి, ఇంతకాలం పెండింగ్‌లో గల ఎత్తిపోతలకు ఆమోదం తెలుపటమన్నది మనం గుర్తించవలసిన విశేషం. వైన్‌గంగ, నల్‌గంగ నదులు రెండూ విదర్భ ప్రాంతంలోనివే. సంవత్సరం పొడవునా ప్రవహించే సజీవ నది అయిన వైన్‌గంగ తూర్పు విదర్భలో, నదీ ప్రవాహం ఎప్పుడూ సరిగా ఉండని నల్‌గంగ పశ్చిమ విదర్భలో ఉన్నాయి. రెండింటిని కలుపుతూ 300 కిలోమీటర్ల కాలువ తవ్వుతారు. ఎత్తిపోతలు అవసరమైంది ఈ కాలువలో నీటిని పోసేందుకు. నల్‌గంగ నుంచి నీరు లభించేది కరువు కాటకాల మయమైన పశ్చిమ విదర్భ ప్రాంతానికి. ముఖ్యంగా అమరావతి డివిజన్‌కు. పశ్చిమ విదర్భలోని ఆరు జిల్లాల్లో అయిదు అమరావతి డివిజన్‌లో ఉన్నాయి. ఇవన్నీ వర్షాధారిత భూములే. ప్రాజెక్టులు లేవు. సజీవ నదులు ఎక్కువ దూరం లో లేనప్పటికీ ఆ నీటిని ఇంతకాలం అటువంటి ప్రాంతానికి తరలించలేదు. అందుకు కారణం వ్యయభారం, విద్యుత్ వినియోగ భారం వం టివి ఏవైనా కావచ్చు. కానీ నీరు మాత్రం రాలేదు. పశ్చిమ విదర్భప్రాం త రైతులు విస్తారంగా పత్తి, సోయాబీన్ సాగు చేస్తారు. ఇందుకు కావలసిన వనరులు, పంట అమ్మకపు మార్కెట్లు మోసాలతో కూడినవి, జాతీ య-అంతర్జాతీయ మార్కెట్లతో ముడిబడినవి కావటంతో, అందుకు తగినట్లు నీటి సదుపాయం లేకపోవటంతో అప్పుల పాలై, పంటకు గిట్టుబాటు ధరలు లేక, పేదరికంలో మగ్గుతూ గత ఇరువయ్యేళ్లుగా వేలాది మంది రైతులు ఆత్మహత్యలకు పాల్పడటం తెలిసిందే. ఈ ఆత్మహత్యలు మొత్తం దేశంలోనే విదర్భలో అధికం కావటం కూడా తెలిసిందే.

వైన్‌గంగ, నల్‌గంగ నదులు రెండూ విదర్భ ప్రాంతంలోనివే. సంవత్సరం పొడవునా ప్రవహించే సజీవ నది అయిన వైన్‌గంగ తూర్పు విదర్భలో, నదీ ప్రవాహం ఎప్పుడూ సరిగా ఉండని నల్‌గంగ పశ్చిమ విదర్భలో ఉన్నాయి. రెండింటిని కలుపుతూ 300 కిలోమీటర్ల కాలువ తవ్వుతారు. ఎత్తిపోతలు అవసరమైంది ఈ కాలువలో నీటిని పోసేందుకు. నల్‌గంగ నుంచి నీరు లభించేది కరువు కాటకాల మయమైన పశ్చిమ విదర్భ ప్రాంతానికి. ముఖ్యంగా అమరావతి డివిజన్‌కు. పశ్చిమ విదర్భలోని ఆరు జిల్లాల్లో అయిదు అమరావతి డివిజన్‌లో ఉన్నాయి. ఇవన్నీ వర్షాధారిత భూములే. ప్రాజెక్టులు లేవు.


దీనిపై రాష్ట్రంలో, కేంద్రంలో ఏ పార్టీ అధికారానికి వచ్చినా హామీలు ఇవ్వటం, ఎవరు ప్రతిపక్షంలో ఉన్నా విమర్శలు చేయటం మినహా రైతుల కోసం నికరంగా జరిగిందేమీ లేదు. అటువంటిది ఇపుడు మొదటిసారిగా దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్ ప్రభుత్వం వ్యయప్రయాసలకోర్చి వైన్‌గంగ నీటిని ఎత్తిపోతల ద్వారా విదర్భకు తీసుకుపోయేందుకు సంకల్పించింది. నీటిని ఎత్తిపోయటం అవసరమని పథకంలో ఉన్నదే. కానీ అందుకయే ఖర్చుకు జంకటం వల్ల ఇంతకాలం పెండింగ్‌లో ఉండిపోయిన ఆ పథకాన్ని ముందుకుతీసుకుపోయేందుకు ఇప్పుడు ప్రేరణ అవుతున్నది కాళేశ్వర ఎత్తిపోతల పథకం కావటం గమనార్హం. కాళేశ్వరం అసలు మొత్తానికే మహారాష్ట్ర పథకాలకు పరోక్ష ప్రేర ణ అవుతున్నట్లు కనిపిస్తున్నది. ఆ రాష్ట్రంలో నీటిపారుదల సౌకర్యం గల భూములు 18 శాతం మాత్రమే. ఇది జాతీయ సగటు కన్నా తక్కువ. అనేక నీటి పారుదల పథకాలు కాగితాలపై ఉండిపోయాయి. కొన్ని నత్తనడకన సాగుతున్నాయి. తెలంగాణ ఉదాహరణతో తమ ప్రాజెక్టులను వేగవంతం చేసుకోదలచినట్లు, ప్రభుత్వం అదే ఆలోచనతో ఉన్నట్లు నాం దేడ్ అధికారులు ఈ రచయితతో అన్నారు. వైన్‌గంగ నది వార్ధా నదితో కలిసిన తర్వాత ప్రాణహిత నదిగా మారుతుంది. అది చివరకి తెలంగాణ లో గోదావరిని చేరటం విశేషం. ఈవిధంగా, దక్కన్ పీఠభూమిలోని భాగాలై, నదులున్నప్పటికీ పథకాలకు నోచుకోక, అనేక సమస్యల్లో వర్షాధారిత స్థితి కూడా ఒకటి అయి, ఇంతకాలం కడగండ్ల పాలైన తెలంగా ణ, విదర్భలు రెండూ క్రమంగా జల సంపన్నం కానుండటం ఎంత గొప్ప విషయమో ప్రత్యేకంగా చెప్పనక్కరలేదు. కాళేశ్వరం వల్ల తెలంగాణ ఇప్పటికే ఆ దశను చేరుతుండగా, వైన్‌గంగ-నల్‌గంగ ద్వారా విద ర్భ రానున్నకాలంలో కరువు నుంచి విముక్తి చెందేందుకు మార్గం సుగ మం అవుతున్నది.
t-Ashok
ఇవే ప్రేరణలు కలిగిస్తున్న ఉత్సాహంతో అన్నట్లుగా, మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం లెండి ప్రాజెక్టు నిర్మాణాన్ని తిరిగి కొనసాగించేందుకు నిర్ణయించింది. మహారాష్ట్రలోని నాందేడ్ జిల్లాలో గోదావరి నదిపై చేపట్టిన లెండి ప్రాజెక్టు అక్కడి భూములతో పాటు, తెలంగాణ భూములకు నీరందించనున్న అంతరాష్ట్ర పథకం. తెలంగాణలో 22,000 ఎకరాలు, నాం దేడ్‌లో 27,000 ఎకరాలు సాగవుతాయి. కొన్ని కారణాల వల్ల కొంతకాలంగా నిలిచిపోయిన నిర్మాణాన్ని అతిత్వరలో, బహుశా ఇదే ఆగస్టు నెలలో తిరిగి ప్రారంభించనున్నట్లు నాందేడ్ అధికారులు ప్రకటించారు. సహకార ఫెడరలిజం అన్నది కేవలం రాజకీయం కాదు. కేవలం కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాల విషయం కాదు. రాష్ర్టాల మధ్య పరస్పర సహకారాలు కూడా ఈ పరిధిలోనివే అని అర్థం చేసుకోవాలి. ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ అంతర్రాష్ట్ర దౌత్యనీతి ఇదే మార్గంలో సాగుతున్నది.

307

TANKASHALA ASHOK

Published: Thu,September 12, 2019 01:30 AM

‘విద్యాధికారం’ అక్కరలేదా?

ఈ చర్చలోకి వెళ్లేముందు ఒక స్పష్టీకరణ అవసరం. ఇంత కూ రాజ్యాధికారం అంటే ఏమిటి? ఈ మాట మనకు కొంతకాలంగా తరచూ వినవస్తున్నది. దాన్ని ఉపయోగ

Published: Wed,August 21, 2019 10:54 PM

అంతిమ శ్రీరామరక్ష అభివృద్ధే

వర్తమానాన్ని గమనించినపుడు మనకు ఒకానొక భావ జాలం పైచేయి సాధిస్తున్నట్లు కన్పిస్తుంది. లోతుల్లోకి వెళ్లకుండా స్థూలదృష్టితో చూసినపుడు

Published: Wed,July 31, 2019 10:47 PM

కొత్త ఆక్రమణలో ఫెడరలిజం

ఇటీవలి ఫెడరల్ ఉల్లంఘనలకు సంబంధించి కొన్ని ఉదాహరణలను గమనించండి. మోదీ ప్రభుత్వం పోయిన నెల చివరి వారంలో, చట్ట వ్యతిరేక కార్యకలాపాల ని

Published: Thu,July 18, 2019 01:20 AM

ఒక అంతర్రాష్ట్ర సంభ్రమం

ఆనాటి అ సెంబ్లీ సమావేశాలను ప్రత్యక్ష ప్రసార రూపంలో తెలంగాణలో ఎక్కువమంది చూసి ఉండరు. చాలామం ది ఆ తర్వాత ఛానల్ వార్తల సమయంలో చూడటమో,

Published: Thu,July 11, 2019 12:14 AM

రైతుబంధు: చర్చకు రాని కోణం

ఈ కీలకమైన కోణాన్ని పరిశీలించే ముందు, రైతు బంధు గురించి కొందరు ఇప్పటికే సృష్టిస్తున్న అపోహల గురించి కొంత చెప్పుకోవాలి. ఆ పనిని వారు

Published: Thu,July 4, 2019 01:27 AM

తమిళనాట ఫెడరలిజం

ఇందుకు సంబంధించి మొదట అర్థం చేసుకోవలసింది తమిళనాడు ఫెడరలిస్టు మూలాలను. ఆ మూలాలు తమిళ జాతివాదంలో, ద్రవిడ జాతివాదంలో ఉన్నా యి. ఇటువం

Published: Thu,June 27, 2019 02:18 AM

జీవితపు మూలాల్లోకి కాళేశ్వరం

ప్రస్తుతం తెలంగాణలో పాక్షికంగానో, పూర్తిగానో నాగార్జునసాగర్, శ్రీరాంసాగర్, మానేరు, నిజాంసాగర్, సింగూ రు వంటి నీటిపారుదల పథకాలున్నా

Published: Wed,June 12, 2019 11:01 PM

కాంగ్రెస్ ఖాళీలోకి వచ్చేదెవరు?

కాంగ్రెస్ ఖాళీ కావటమనే ప్రస్తావన ఎందుకు వస్తున్నదో ప్రత్యేకంగా చెప్పనక్కరలేదు. ఆ పార్టీ వరుసగా ఎన్నికల్లో ఓడిపోతున్నది. అది కూడా మ

Published: Wed,June 5, 2019 11:17 PM

శూన్య పరంపర ముగియునా?

ఎన్నికలలో ఘన విజయం సాధించిన తర్వాత మోదీ మే 25వ తేదీన ఢిల్లీలో మాట్లాడుతూ, మన రాజ్యాంగం విలువలతో, సమ్మిళిత దృష్టితో కూడుకున్నది.

Published: Wed,May 29, 2019 11:47 PM

బీజేపీ అతివిశ్వాసం

తెలంగాణలో జనసంఘ్, బీజేపీలది 70 ఏండ్ల చరిత్ర. కాని ఆశక్తులు ఒంటరిగా పోటీచేసి గాని, ఇతరులతో పొత్తులు పెట్టుకొనిగాని ఎన్నడూ పిడికెడ

Published: Wed,May 22, 2019 11:36 PM

గమనించాల్సినవి మూడున్నాయి

ఈ నెల 19 నాటి ఎగ్జిట్‌పోల్స్ ఏమి చెప్పాయో తెలిసిందే గనుక వాటిని పునశ్చరించనక్కరలేదు. అదేవిధంగా వాటిని యథాతథంగా విశ్వసించనక్కరలేద

Published: Thu,May 16, 2019 11:09 PM

సెక్యులరిజపు కోట తెలంగాణ

తెలంగాణలో రాజకీయంగా, సామాజికంగా మేధోపరంగా నిత్యం అనేక కార్యకలాపాలు జరుగుతున్నాయి. కాని వాటి లో లౌకికవాదాన్ని పెంపొందింపజేసేది దురద

Published: Thu,May 2, 2019 01:36 AM

బీజేపీ స్వాహా చేసేనా?

తెలంగాణలో కాంగ్రెస్ పార్టీ సీట్లు గణనీయంగా తగ్గటం కనిపిస్తున్నదే. అది 2014లో, 2018లో కూడా జరిగింది. 20 19 లోక్‌సభ ఫలితాలపై పెద్ద ఆ

Published: Thu,April 18, 2019 01:22 AM

సిబ్బంది ఆత్మశోధన అవసరం

చట్టాల్లో మార్పులు లేదా కొత్త చట్టాల గురించి ముఖ్యమం త్రి సూచనల వివరాలు ఇంకా తెలియవలసి ఉంది. చట్టాలను వాస్తవంగా రూపొందించినపుడు గా

Published: Thu,April 11, 2019 12:08 AM

ఫెడరలిజపు మహాయజ్ఞం

దేశంలో నేటి నుంచి మొదలై జరుగుతున్న లోక్‌సభ ఎన్నికలకు ప్రధానమైన కోణాలు రెండున్నాయి. తెలంగాణ ప్రజ లు ఆ రెండింటిని కూడా అర్థం చేసుకోవ

Published: Thu,April 4, 2019 12:16 AM

ప్రభావం చూపని ప్రచారం

కేసీఆర్‌పైన బాబు, పవన్‌ల ఆరోపణలు వివిధ పత్రికల ఎడిషన్లు, ఛానళ్లలో హైదరాబాద్ కన్న ఎంతో ఎక్కువగా, వివరంగా విజయవాడను కేంద్రం చేసుకొని

Published: Wed,March 27, 2019 11:44 PM

టీడీపీ సహజ మరణం

ఎన్టీఆర్ స్థాపించినప్పటినుంచి మొదలుకొని, తెలంగాణ ఉద్యమం తిరిగి మొదలయ్యేవరకు తెలుగుసీమలో నిజంగానే ఒక చారిత్రక పాత్రను పోషించిన తెలు

Published: Wed,March 20, 2019 11:02 PM

పార్టీ మార్పులు, భిన్న పరిస్థితులు

రాజకీయవాదులు ఒక పార్టీ నుంచి మరొక పార్టీలో మారటం సర్వసాధారణంగా స్వప్రయోజనాల కోసం జరుగుతుంటుంది. ఆయా పార్టీలకు ఉండే మౌలిక సిద్ధాంతా

Published: Wed,March 13, 2019 11:14 PM

ఆత్మవిమర్శ లేని మోదీ, రాహుల్

మోదీ, రాహుల్ గాంధీ ఇరువురూ దేశానికి స్వాతంత్య్రం లభించి 50 ఏండ్లు గడిచిపోయిన తర్వాత, ద్వితీయ అర్ధశతాబ్ది కాలంలో నాయకత్వాల స్థానంలో

Published: Thu,March 7, 2019 12:52 AM

లోక్‌సభతో విజయం సంపూర్ణం

కొందరికి అమాయకమైన ఆలోచనలు కొన్ని ఉన్నా యి. అసెంబ్లీ ఎన్నికలలోనైతే స్థానిక అంశాల గురించి, లోక్‌సభ ఎన్నికలలోనైతే జాతీయ అం శాల గురించ

Featured Articles